Dyt. Hülya Günsoy domuz gribi ve çeşitli enfeksiyonlara karşı yeterli ve dengeli beslenme önerilerini aktardı:

Koruyucu Beslenme Önerileri

� Temel besin gruplarında dengeli dağılım temel kural

Süt ve süt ürünleri, et, balık ve kümes hayvanları, sebze ve meyveler, tahıllar dört temel besin grubunu oluşturur. Dört temel besin grubunu oluşturan çeşitli besinler, günde en az 3 ana, 3 ara öğünde yeterli miktarda tüketilmeli.

� En Yararlı Mikroorganizmalar: Probiyotikler

Bağışıklık sistemini güçlendiren yararlı mikroorganizmaları (probiyotikleri) içeren süt, yoğurt veya kefir günde en az 2-3 porsiyon/bardak tüketilmeli.

� A ve C Vitaminin yanı sıra antioksidanların önemi büyük

Bağışıklık sistemini güçlendirici etkisi olan A ve C vitamini ve antioksidanları içeren havuç, brokoli, kabak, lahana, karnabahar, maydanoz gibi sebzelerin yanı sıra portakal, mandalina, greyfurt, elma mevsim meyveleri ve antioksidan etkisinden dolayı nar bol tüketilmeli.

� Suyun Yanı Sıra Taze Meyve Suları

Vücut ısısını dengede tutabilmek amacıyla bol sıvı alımı yapılmalı. Her gün en az 2-2,5 litre su içilmeli. Gerek C vitamini ihtiyacının karşılanmasında gerekse de sıvı alımına katkı sağlaması açısından taze sıkılmış meyve sularının tüketimi sıkça yapılmalı.

� E vitaminin önemi de kaynağı da çok

Bağışıklık sisteminin güçlendirilmesinde önemli etkiye sahip E vitaminini sağlamak için yeşil yapraklı sebzeler, fındık, ceviz gibi yağlı tohumlar ve kuru baklagiller yeteri miktarda tüketilmeli.

� Güneş yok, D vitamini ihtiyacı çok

Kış mevsiminde güneşten alınan D vitamininden de yoksun kalınıyor. Özellikle kemik ve diş gelişimi için önemli olan D vitaminin diğer bir kaynağı olan balık, artan D vitamini gereksinimini karşılamak için kışın daha fazla tüketilmeli.

� Yağ tüketiminde tercih sıvı yağ

Yağ tüketimine özellikle dikkat edilmeli, katı yağlar yerine sıvı yağların tüketimine özen gösterilmeli.

� İyi beslenirken kilo alımına dikkat

Kilo kontrolünün sağlanması için kepekli ekmek, makarna, bulgur gibi tam tahıl ürünlerinin tüketilmesine dikkat edilmeli. Tatlı olarak sütlü tatlılar ve meyve tatlılarının tercih edilmeli ve hareketsizlik nedeniyle artan sindirim problemlerinin önlenmesi için fiziksel aktivite yapılmalı.

� Enerji için çok fazla tatlı ve yağlı yiyecek tüketilmemeli

Soğuklarla birlikte vücut ısısını yükseltmek için enerji açığı ortaya çıkar. Ancak bu enerji açığının yağlı yiyeceklerle (fastfood, kızartma, kavurma), tatlı ihtiyacının da aşırı şekerli tatlılarla (hamur işi, şerbetli) karşılanmaması gerekiyor. Dört temel besin grubunu oluşturan besinlerden eksik ve yetersiz tüketmek vücudumuzun bağışıklık sistemi zayıflatıyor ve vücudu hastalıklara karşı savunmasız hale getiriyor.

� Tazesi yok diye beslenme az çeşit sebzeyle sınırlanmamalı

Mevsimsel nedenlerden ötürü tazesi bulunamadığı için daha az tüketilen sebzeler, kışın da aynı sıklıkla tüketilmeli. Bu amaçla dondurulmuş veya konserve edilmiş sebzeler kullanılarak yiyecekler çeşitlendirilebilir.

� Et yine vazgeçilmez

Haftanın 2-3 günü kırmızı et, diğer günler de beyaz et veya balık öğünlerimizin vazgeçilmez yiyeceği olmalı.

Domuz Gribine Yakalananlar Nasıl Beslenmeli?

� Sağlıklı kahvaltı şart

Mutlaka kahvaltı yapılmalı. Kahvaltıda, ayaküstü atıştırılan poğaça, börek gibi yağlı besinler yerine peynir, yumurta (yetişkinlerde haftanın her günü olmaması kaydı ile), zeytin veya ceviz, mevsim yeşillikleri, açık çay, ıhlamur, bitkisel çaylar veya taze sıkılmış meyve suyu olmalı.

� Öğlen ve akşam, besinlerde dengeli dağlım

Öğlen ve akşam öğünleri de sağlıklı besinlerden seçmeli. Sıvı alımını destekleyen çorba, ızgara, haşlama veya buğulama yapılmış kırmızı et, tavuk, hindi veya balık, mutlaka sebze yemeği, mevsim yeşillikleri ile yapılmış salata, yoğurt ve bol tahıl içeren ekmek çeşitleri seçilmeli.

� Sağlıklı kaynaklardan sıvı tüketimi

Grip ile daha da artan sıvı ihtiyacının (2,5-3 litre) önemli bir kısmını su olarak karşılanmalı. Su dışında da bitkisel çaylar (ıhlamur, kuşburnu, adaçayı, ekinezya, yeşil çay, vb.) ve taze sıkılmış meyve suları içilmeli.

� 5 porsiyon sebze-meyve

Günlük toplam 5 porsiyon taze sebze ve meyve tüketmeye özen gösterilmeli. Sebze ve meyveler çok iyi yıkanmalı, haşlanan sebzelerin suları dökülmemeli, kendi suyu içinde pişirilmeli ve vitamin kaybının önlenmesi gerekir.

� Probiyotikler çok yararlı

Probiyotik(yararlı mikroorganizmalar) içeren süt, yoğurt veya kefir günde en az 2-3 porsiyon/bardak tüketilmeli.

� Yağ alımı yine az miktarda

Yağlı kızarmış yiyeceklerden uzak durularak, günlük yağ alım miktarı azaltılmalı.

İnfluenza virusu ilk defa 1933 yılında Smith tarafından izole edilmiştir. İnfluenza B 1939 yılında Francis ve influenza C 1956’da Taylor tarafından izole edilmiştir. İnfluenzanın İtalyanca’da yıldızlardan gelen gizli güç anlamını veren “influence” kelimesinden geldiği düşünülmektedir.

İnfluenza grip etkenidir. Grip akut ve bulaşıcı olan solunum yolu hastalığıdır. Influenza virusu küçük çocuklardan yaşlılara kadar uzanan bir yaş grubunu etkileyen ve karakteristik olarak epidemilere yol açan virustur.

Seyrek olarak da pandemiler yapar. İlk epidemi 1173 yılında bildirilmiştir. 1580’de Asya, Avrupa ve Doğu Afrika’da ilk pandemi görüldüğü bildirilmiştir. Muhtemelen 40 milyona yakın kişinin ölümüne neden olan İspanyol influenzası, 1918- 1919 yıllarında görülmüştür ve dünyadaki en büyük pandemi nedenidir . İnfluenza virusun yapmış olduğu hastalık, asemptomatik infeksiyondan ölüme kadar değişen tablo sergileyebilmektedir. Hastalığın kuluçka süresi 1-3 gündür.

İnfeksiyon toplumun tüm yaş gruplarında görülebilmektedir. Hastalık ergen ve çocuklarda yüksek ateş, baş ağrısı, eklem ağrısı, yüz kızarıklığı, kuru öksürük gibi belirtilerle seyreder. Belirtiler genellikle 2-5 günde iyileşir, öksürük 4-7 gün devam edebilir. Küçük çocuklarda genellikle farenjit, ciltte kızarıklık, bademcik iltihabı ve kusma görülür. Ayrıca yaşlılarda, bağışıklık yetersizliği olan kişilerde ve küçük çocuklarda ciddi komplikasyonlara neden olabilmektedir. En sık rastlanılanı bakteriyal pnömoni ve çocuklarda görülen merkezi sinir sistem komplikasyonudur.

İnfluenza A infeksiyonunun, influenza B’ye göre daha şiddetli ve uzun sürdüğü bilinmektedir. İnfluenza salgını sırasında ölümler olduğu bildirilmiştir. İnfluenza infeksiyonu toplumun tüm yaş gruplarında görülmektedir. Özellikle kalabalık ortamda bulunanlar, yuvaya giden çocuklar, okul öğrencileri, ileri yaşta olanlar ve vücut direnci düşük olan kişiler ve hastane çalışanları risk altındadırlar. İnfeksiyon sonrası oluşan antikorlar ömür boyu kalıcı değildir. İnfluenza tekrarlayan infeksiyonlar yapabilmektedir. Yapılan birçok çalışmaya göre tekrarlayan infeksiyonlar sonrası oluşan antikorların daha uzun süre koruduğu bildirilmiştir.

İnfluenza hastalığı yaşa göre ve vücut direncine bağlı olarak hafif infeksiyondan ağır tabloya kadar değişebilir . İnfluenza hastalıkları tüm dünyada her yaştaki ve cinsiyetteki insanları etkisi altına almaktadır. İnfluenza infeksiyonu özellikle çocuklarda solunum yolu hastalıklarının başında gelir. İnfluenza virusu infekte damlacıklarla öksürme, hapşırma veya konuşma sırasında bulaşmaktadır. İnfluenza virusunun en önemli özelliği, antijenik yapısındaki oluşan değişikliklerdir. Bu değişiklikler en çok influenza A virusunda ve daha az sıklıkla da influenza B virusunda görülür. Antijenik varyasyonun en çok görüldüğü yapılar hemaglütinin ve nörominidaz glikoproteinleridir. Bazen nadir olarak yapısal proteinleri ve diğer proteinleri de değişebilir. Oluşan varyasyon küçük çapta olursa antijenik drift, köklü bir genetik değişiklik şeklinde olursa antijenik şift olarak adlandırılır.

Bilinen İnfluenza salgınları şu yıllarda gerçekleşmiştir.
1889 H3N2
1918 HswN1
1947 H1N1
1957 H2N2 (Asya)
1968 H3N2 (Hong-Kong)
1977 H1N1
2009 H1N1(Domuz Gribi)

Hastalığın solunum yolu ile bulaşması sebebiyle, infekte kişilerin sağlıklı insanlarla kapalı bir ortamda bulunması influenza virusunun yayılmasını kolaylaştırır. İnfekte kişilerin akut infeksiyon döneminde iş vey okula gitmemesi önerilmektedir. İnfluenza hastalığından korunmada profilaktik olarak inaktif aşı kullanılmaktadır, en az altı ay süre koruyucudur

Aşılanma için hedef gruplar:
- 65 yaş üzeri sağlıklı kişiler
- Kronik kalp veya pulmoner hastalığı olanlar, bağışıklık yetersizliği, diyabet ve astım hastalığı olan yetişkin ve çocuklar
- Uzun süreli aspirin tedavisi alan çocuklar (Reye sendromu riski nedeni ile)
- Hastane ve bakımevi personeli
- Yüksek riskli kişilerle aynı evde yaşayanlar

• Yumurta, lateks ve timerosal’a allerjisi olan kişilere aşı önerilmemektedir.

Domuz gribi nedir?

Domuz gribi ( A / H1N1 virüsü ); domuzlar arasında yaygın olan bir grip türüdür. Domuz gribi influenza A tipi bir grip virüsünün yol açtığı salgınlar yapan, bulaşıcı bir hastalıktır. Çok hafif grip belirtileriyle de seyredebilir bazen de ağır zatürreeye kadar giden ve  ölümle sonuçlanabilen tabloya dönüşebilir.

Domuz Gribi Nasıl Bulaşır?

Domuz gribi virüsü geçirdiği değişim sonucu artık domuzdan insana ve insandan insana bulaşabiliyor, bulaşma yolu ise solunum olarak belirtiliyor. Halen devam eden salgın insandan insana bulaşma şeklinde yayılmaktadır.

Kişiden kişiye genellikle öksürme, aksırma esnasında ortama yayılan ve virüs içeren damlacıklarla bulaşmaktadır. Bu damlacıklar, direkt solunum yolu ile alınabileceği gibi ortamdaki kapı kolu, masa, sandalye gibi cansız yüzeylerden eller vasıtasıyla da alınabilinmektedir. El sıkışma ile de bulaşabilmektedir.

Hasta kişiler hastalık belirtileri başlamadan 1 gün önce ve hastalık esnasında 7 gün süreyle bulaştırıcıdırlar.

Hastalık Domuz Eti Yemekle Bulaşır mı?

Domuz gribi virüsünün 70 ºC pişirme ısısında öldüğü bilinmektedir ki bu etlerin genel pişirilme ısısıdır.  Uygun şartlarda elde edilen ve uygun şekilde pişirilen domuz etinin insana domuz gribi virüsü bulaştırmadığı düşünülmektedir.

Hastalığın Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler normal grip belirtileri gibidir:

Grip Geçiriyorsunuz; Normal Grip mi, Domuz Gribi mi?

Yukarıdaki belirtiler sadece domuz gribine özgü olmadığı için tanı konulurken hastanın yakın geçmişi sorgulanmalıdır.

• Son yedi içinde domuz gribi A(H1N1) virüsü enfeksiyonu olan bir kişi ile yakın temasta bulunmak ya da,
• Son yedi gün içinde insandan insana geçtiği saptanan domuz gribi A(H1N1) vakasının olduğu bir ülkede bulunmuş olmak domuz gribi yönünden riskin yüksek olduğunu gösterir. Bu şartlarda mutlaka bir sağlık kuruluşuna gidilmelidir.

Koruyucu aşısı var mı?

Domuz gribi aşısı Sağlık Bakanlığı tarafından önümüzdeki günlerde risk gruplarına uygulanmaya başlayacaktır.

Mevsimsel gribe yönelik uygulanan aşılar domuz gribine karşı herhangi bir koruma sağlamamaktadır.

Hastalığın Tanısı Nasıl Konulur?

Belirti-bulguların görüldüğü hastalardan, hastalığın ilk 4-5 gününde alınan solunum
salgılarında (boğaz, burun sürüntüleri veya trakeal aspirat gibi) virusun
gösterilmesi ile konmaktadır. Virus kültürü, PCR ve antikor titre artışları
tanımlamada önem taşımaktadır. Ancak vakanın kesin teyidi dünya çapında belirlenmiş
olan referans laboratuarlar tarafından yapılabilmektedir.

Hastalığın tedavisi var mıdır?

Gripte kullanılan antiviral ilaçlar bu grip türünde de kullanılmaktadır.  Bu ilaçlar hastalık belirtileri başladıktan sonra ilk 48 saat içerisinde verildiğinde hastalığın şiddetini azaltıp, süresini kısaltabilir.

Ayrıca destekleyici tedavide şikâyetlerin azaltılmasına yönelik olarak doktor tavsiyesiyle çeşitli ilaçlar kullanılabilir.

Antibiyotik kullanmanın virüsün tedavisi için herhangi bir yararı olmaz.

Domuz gribinden korunabilmek için neler yapabiliriz?

·        Hijyen kurallarına dikkat etmeliyiz. Sık sık sabunla ellerimizi yıkamalıyız. (Alkol bazlı el dezenfektanları kullanılabilir)

·        Vücut direncimizi yüksek tutmalıyız. Bunun içinde düzenli uyumalı, dengeli beslenmeli ve bol sıvı tüketmeliyiz.

·        Ellerimizi yıkayamadığımız durumlarda, ağzımıza, burnumuza ve gözlerimize ellerimizle dokunmaktan kaçınmalıyız.

·        Grip şikâyetleri olan kişilerle yakın temastan kaçınmalıyız.

·        Öksürürken ya da hapşırırken ağız ve burnumuzu tek kullanımlık mendil ile mendilimiz yoksa ceketimizin iç kısmı ile ağız ve burnumuzu kapatmalıyız.

·        Kapalı, kalabalık ve havasız ortamlarda bulunmamaya dikkat etmeliyiz. Bulunduğumuz kapalı ortamları sık sık havalandırmalıyız.

·        Hastalığın bulunduğu ülkelere zorunlu kalmadıkça seyahat etmemeliyiz.

HİJYENİK EL YIKAMA İŞLEMİ

Eller su ile ıslatılır.

Eller ıslatıldıktan sonra sıvı temizleyici 3–5 ml (yarım çay kaşığı) kadar avuç içine dökülür.

Eller 20 saniye kadar parmak araları ve el bilekleri dahil ovarak yıkanır.

Bileklerden başlanarak el durulanır.

Kâğıt havlu ile el kurulanır.

Musluk ellerin kurulandığı kâğıt ile kapatılır.

Konuyu Hazırlayan: Doç. Dr.Jale Erten – Dr. Fikret Özgür

Günümüzde mevcut salgını oluşturan bu virüsün yapısı incelendiğinde hem ‘domuz tipi’, hem mevsimsel grip oluşturan ‘insan tipi’, hem de ‘kuş gribi tipi’ ile karışmış melez bir virüs olduğu saptandı.

Okulların açılmasıyla birlikte yayılma riski daha da artacak olan domuz gribi ile birlikte mevsimsel grip salgınına karşı veliler ile birlikte okulların hazırlıklı olarak işbirliği yapması önem taşıyor. Acıbadem Maslak Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Sesin Kocagöz, çocukların bu virüsleri erişkinlere göre daha çok yaydıklarını, bu nedenle hastalığın yayılmasının önlenmesinde temizliğin büyük rol oynadığını belirtiyor. Ayrıca kalabalık ve havasız ortamlar risk oluşturduğu için mümkün olduğunca bu tür ortamlardan uzak durmak gerekiyor ve kapalı alanların sıkca havalandırılması önem taşıyor.

Prof. Dr. Sesin Kocagöz, çocukların acilen sağlık kuruluşuna götürülmesini gerektiren belirtileri ve yapılması gerekenleri şöyle sıralıyor:

 Yakınmalarının artması
 Hızlı veya zor nefes alma
 Vücutta solgunluk ya da morarma
 Beslenememe
 Uyarılara cevapta azalma ve uykuya meyil
 Huzursuzluk
 Ateşle beraber döküntü görülmesi
 Bu durumlar ortaya çıktığında en yakın sağlık merkezi aciline başvurun.
 Mümkün ise önceden hekiminiz ile temasa geçin ve bilgilendirin.
 Yolculuk sırasında çocuğunuzun ağzını ve burnunu maske ile kapatarak etrafa bulaşma riskini azaltın. (Şayet çocuğunuz maske takamayacak durumda ise etrafındaki kişilerin maske takması gerekmektedir.)

Prof. Dr. Sesin Kocagöz, ailelere çocuklarının domuz gribi konusunda taşıyabileceği riskler ve alınacak önlemler hakkında şu bilgileri verdi:

Çocuğunuzda H1N1 (Domuz Gribi) Varsa Yapılması Gerekenler:

 Tüm önlemlere rağmen çocuğunuz grip olduysa vakit kaybetmeden okul yönetimini bilgilendirin.
 Hekiminize başvurun. Hekiminiz çocuğunuza gerekli testlerin ve tedavi planını oluşturacaktır.
 Şayet çocuğunuzun genel durumu iyi ise bulaştırma riskini aza indirmek için evde istirahat etmesini sağlayarak bol sıvı alıp, var olan yakınmalarına yönelik tedavi uygulayın.
 Boğaz ağrısı için pastil, yüksek ateş, baş ve genel vücut ağrısı için ateş düşürücü, ağrı kesici almasını sağlayın.

Çocuğunuzun Okulunda H1N1 (Domuz Gribi) Virüsü Çıktıysa:

 Okul yönetiminin önerileri doğrultusunda hareket edin.
 Hapşırırken ve öksürürken çocuğunuzun ağzını ve burnunu tek kullanımlık mendillerle kapatması ve kullanılmış mendilleri çöpe atması konusunda eğitin.
 Özellikle hapşırdıktan veya öksürdükten sonra, ellerini iyice yıkamasını sağlayın.
 Yıkayamayacağı durumlarda kullanması için çantasında alkol bazlı el temizleyici bulundurmasını ve kullanmasını sağlayın.

El Sıkışmayın, Öpüşmeyin

Oseltamivir ve zanamavir isimli antiviraller ilk 48 saat içinde alınırsa belirtilerin azalmasına ve oluşma riski olacak komplikasyonların önlenmesinde etkilidir. Hekiminiz gerekli gördüğü takdirde antiviral tedavi verecektir. Özellikle altta başka hastalığı olanlarda riskli hastalık gurubunda olanlara (yaşlı ve çocuklar ile hamileler, kalp, akciğer veya böbrek hastalığı olanlar ile kanser ve benzeri tedavi altında olanlar) enfeksiyonu ağır geçirenlere önerilir. Ek olarak başka insanlara bulaştırmamak için, kalabalık ortamlara girmemek, özellikle riskli olan grup olan yaşlı ve çocuklardan uzak kalmak, öksürme ve hapşırma sırasında mendille ağız ve burunu kapamak ve sonrasında mendili atmak önerilmektedir. Grip ve diğer enfeksiyonlardan korunmanın en önemli yolu sıklıkla sabun ve su ile ellerin yıkanmasıdır. Öksürdükten veya hapşırdıktan sonra ellerinizi mutlaka yıkayın.

Grip Nasıl Bulaşıyor?

 Öksürük ve hapşırma yoluyla, hasta kişinin tükürük zerrecikleri havaya yayılarak sandalye masa gibi yüzeylere bulaşabilir.
 Kişi virüsün bulaştığı bir yere dokunduktan sonra ellerini ağzına, gözlerine veya burnuna sürerse virüs bulaşabilir.
 Bu yüzeylerde virüsün ne kadar süreyle canlı kalabileceğini etkileyen ısı, nem oranı, yüzey niteliği gibi pek çok faktör söz konusudur. Hasta kişinin temasının olduğu bu yüzeylere dokunulmamalı, herhangi bir sebeple dokunulduysa eller yıkanmalıdır.
 Bu yüzden sıklıkla ev, ofis ve okullarda kirliliğin çok olacağı yüzeylerde temizliklerinin sıklıkla yapılması gereklidir.
 Temizliğin normalde kullanılan standart ortam temizlik ürünleri ile yapılması yeterlidir.
 Ellerin sabun ve su ile yıkama ortamı bulunmadığı durumlarda alkol bazlı el temizlik ürünleri kullanılmalıdır.

Temizlikte Şunlara Dikkat Edin:

 Grip virüsünün yayılmasını önlemek için, yüzeylerin (masalar, kapı kolları, banyo yüzeyleri mutfak tezgahı, oyuncaklar vb) günlük temizlikte kullanılan deterjanlarla temizlenmesi yeterlidir.
 Hastalara ait çarşaf, çamaşır, havlu ve kap kacağın ayrı olarak yıkanmasına gerek yoktur.
 Ancak, bu eşyalar yıkanmadan başkası tarafından kullanılmamalıdır.
 Bu çarşaflar mümkün olduğunca elle temas edilmeden taşınmalı ve yıkanmalıdır. Hastanın çarşafları, çamaşırları değiştirildikten sonra eller mutlaka sabunlu suyla yıkanmalıdır.
 Hastaya ait kap kacak ya bulaşık makinesinde ya da elde deterjan kullanılarak yıkanmalıdır.

Bunları Aklınızda Tutun:

 Mevsimsel grip aşısının yaptırılmasının ardından birkaç ay sonra gelmesi planlanan H1N1 aşısının ( üç hafta ara ile iki doz) yapılması korunmada önemlidr.
 Okulların grip salgını nedeni ile bir süreliğine kapanması olasılığına karşın hazırlıklı olun.
 Çocukların bu nedenden dolayı bir süreliğine evde kalma ihtimallerine karşın bakımları ve sıkılmamaları için koşulllarınıza uygun planınızı önceden oluşturun.
 Grip benzeri bulgularınız var ise evde kalın.
 Bu grup enfeksiyonlarda okullar ve iş yerleri enfeksiyonun yayılması için ana kaynak oluşturmaktadır. Bu yüzden bulaşma zincirini kırmak için evde kalın.
 Sakin olun.
 Hastalık belirtileri geliştiyse telaşlanmayın.
 Zaman kaybetmeden hekiminize başvurun ve onun önerilerine uyarak belirtilerin başlamasından 7 gün sonrasına ya da belirtilerinizin tamamen geçmesinden bir gün sonrasına kadar evde dinlenin.
 Hasta görünen, ateşli ve öksürüğü olan kişiler ile yakın temastan kaçının.